Er-xotin ajrashmoqchi bo'lsa, ko'pchilik darhol sudga boradi. Aslida ayrim hollarda sudsiz ajrashish mumkin. Buning uchun FHDYo organiga murojaat qilinadi. FHDYo — fuqarolik holati dalolatnomalarini yozish organi, ya'ni nikoh va ajrimni qayd etadigan idora.
Qisqa javob: ha, mumkin, lekin uchi shart bilan. Ikkalangiz ham rozi bo'lishingiz , voyaga yetmagan umumiy farzandingiz va mulkiy nizo bo'lmasligi kerak.
Sudsiz ajrashish: qisqa javob
- FHDYo orqali ajrashish uchun ikkalangiz rozi bo'lishingiz kerak.
- O'rtada voyaga yetmagan farzand va mulkiy nizo bo'lmasligi shart.
- Xotin homilador bo'lsa, FHDYo arizani qabul qilmaydi.
- Nikoh ariza berilgan kundan 3 oy o'tgach bekor qilinadi.
- Davlat boji — 1,5 BHM, ya'ni 660 000 so'm.
Qonun nima deydi?
Umumiy qoida — sud orqali
Oila kodeksining 38-moddasiga ko'ra, nikohdan ajratish odatda sud tartibida bo'ladi. Kodeksning 42- va 43-moddalari bundan istisnolarni belgilaydi.
O'zaro rozilik bilan FHDYoda
Oila kodeksining 42-moddasiga ko'ra, er-xotin ikkalasi rozi bo'lsa va voyaga yetmagan umumiy farzandi bo'lmasa, nikoh FHDYoda bekor qilinadi. Farzandlikka olingan bolalar ham hisobga olinadi.
Bir tomonning arizasi bilan
Oila kodeksining 43-moddasi uchta holatni belgilaydi. Bunda ikkinchi tomonning roziligi kerak emas. Er yoki xotin:
- sud tomonidan bedarak yo'qolgan deb topilgan bo‘lsa;
- ruhiy kasallik sababli muomalaga layoqatsiz deb topilgan bo‘lsa;
- jinoyati uchun kamida 3 yilga ozodlikdan mahrum qilingan bo‘lsa.
Bu holatlarda voyaga yetmagan farzand bo'lsa ham FHDYoga murojaat qilish mumkin. Lekin bolalar, umumiy mulk yoki ta'minot bo'yicha nizo bo'lsa, ish sudda ko'riladi.
Homiladorlik va mulkiy nizo
Fuqarolik holati dalolatnomalarini qayd etish qoidalari Vazirlar Mahkamasining 2023-yil 20-oktabrdagi 550-son qarori bilan tasdiqlangan. Qoidalarga ko'ra, FHDYo arizani mulkiy nizo va voyaga yetmagan farzand bo'lmaganda qabul qiladi. Xotin homilador bo'lsa, ariza rad etiladi.
Nikoh qachon tugaydi?
Oila kodeksining 47-moddasiga ko'ra, FHDYoda ajrashilganda nikoh ajrim qayd etilgan kundan tugaydi. Ariza bergan kuningiz emas, aynan qayd etilgan kun muhim.
FHDYo orqali ajrashish amalda qanday bo'ladi?
- Shartlarni tekshiring. Ikkalangiz rozimisiz, farzand va mulk bo'yicha nizo yo'qmi — shuni aniqlang.
- Arizani topshiring. Istalgan FHDYo bo'limiga borishingiz mumkin. Doimiy yoki vaqtincha ro'yxatdan o'tgan joyingiz ahamiyatga ega emas.
- Yoki onlayn yuboring. Nikoh O'zbekistonda qayd etilgan bo'lsa, ariza my.gov.uz orqali beriladi. Shaxsingiz Face-ID yoki MyID bilan tasdiqlanadi. Bu tasdiq ajrashishga roziligingiz hisoblanadi.
- Hujjatlarni tayyorlang. Pasport yoki ID-karta, nikoh guvohnomasi va boj to'langanini tasdiqlovchi hujjat kerak bo'ladi.
- Familiyani hal qiling. Avvalgi familiyangizga qaytmoqchi bo'lsangiz, buni arizada yozing.
- 3 oy kuting. FHDYo 3 kun ichida mahalladagi oilaviy qadriyatlarni mustahkamlash komissiyasiga xabar beradi. Bu muddat yarashish uchun beriladi.
- Guvohnomani oling. Muddat tugagach ajrim qayd etiladi. Har biringizga ajralganlik haqida guvohnoma beriladi.
Agar bittangiz kela olmasangiz
Ariza birgalikda tuziladi va uni bir tomon topshiradi. Kela olmagan tomonning imzosi notarius yoki FHDYo mudiri tomonidan tasdiqlanadi. Arizada uning ajrimni o'zi ishtirokisiz qayd etishga roziligi ham yoziladi.
Davlat boji qancha?
Boj "Davlat boji to'g'risida"gi Qonun asosida olinadi. 2026-yil 1-sentabrdan 1 BHM 440 000 so'm.
| Holat | Miqdor | So'mda |
|---|---|---|
| FHDYoda o'zaro rozilik bilan ajrashish | 1,5 BHM | 660 000 |
| my.gov.uz orqali mustaqil ariza (90%) | 1,35 BHM | 594 000 |
| Sudga nikohni bekor qilish da'vosi | 2 BHM | 880 000 |
| Sudga takroriy nikohni bekor qilish da'vosi | 4 BHM | 1 760 000 |
Bojni kelishuvga ko'ra biringiz yoki ikkalangiz to'laysiz. Ajrim faqat bir tomon ishtirokida qayd etilsa, boj to'liq olinadi.
Qachon baribir sudga borish kerak?
Quyidagi hollarda sudsiz ajrashish imkoni yo'q. Arizani tuman (shahar) fuqarolik ishlari sudiga berasiz.
- Voyaga yetmagan umumiy farzandingiz bor va 43-moddadagi holatlar yo'q.
- Turmush o'rtog'ingiz ajrashishga rozi emas.
- Uy, mashina yoki boshqa mulkni bo'lishda kelisha olmayapsiz.
- Bola qayerda yashashi yoki aliment bo'yicha tortishuv bor.
- Xotin homilador.
Sudga da'vo arizasini my.sud.uz orqali elektron shaklda ham yuborish mumkin.
Misol
Dilshod va Malika 2 yil oldin turmush qurgan. Farzandlari yo'q, mulk masalasini ham kelishib olishgan. Ular 2026-yil 2-noyabrda my.gov.uz orqali ariza berishdi.
- Boj: 660 000 × 90% = 594 000 so'm.
- Kelishuvga ko'ra har biri 297 000 so'm to'ladi.
- Ajrim 2027-yil 2-fevraldan keyin qayd etiladi.
- Malika arizada qizlik familiyasiga qaytishini yozgan.
Shu 3 oy ichida ular hali ham rasman er-xotin hisoblanadi.
Ko'p uchraydigan xatolar
- Farzand bo'la turib FHDYoga borish. O'zaro rozilik bilan ajrashishda bola bo'lsa, ariza qabul qilinmaydi.
- Mulk masalasini ochiq qoldirish. Nizo bo'lsa, FHDYo ajratmaydi va ish sudga o'tadi.
- Ariza kuni ajrashdim deb o'ylash. Nikoh 3 oydan keyin, qayd etilgan kuni tugaydi. Bu muddatda yangi nikoh tuzib bo'lmaydi.
- Taloqni rasmiy ajrim deb hisoblash. Diniy taloq FHDYodagi nikohni bekor qilmaydi.
- Imzoni tasdiqlatmaslik. Kela olmagan tomonning imzosi tasdiqlanmasa, ariza qabul qilinmaydi.
Ko'p beriladigan savollar
Farzandimiz bor. FHDYo orqali ajrashsak bo'ladimi?
O'zaro rozilik bilan — yo'q. Voyaga yetmagan farzand bo'lsa, ajrashish sud orqali bo'ladi. Istisno faqat 43-moddadagi uch holat.
Ajrashish uchun ariza onlayn berish mumkinmi?
Ha, nikoh O'zbekistonda qayd etilgan bo'lsa. Ariza my.gov.uz orqali yuboriladi. Ikkalangiz Face-ID yoki MyID orqali tasdiqlaysiz.
Xotin homilador bo'lsa, ajrashish mumkinmi?
FHDYo bunday arizani qabul qilmaydi. Masala sud orqali hal qilinadi. Oila kodeksining 39-moddasiga ko'ra, er xotinning homiladorligi davrida va bola bir yoshga to'lguncha uning roziligisiz da'vo qila olmaydi.
Erim qamoqda. Sudsiz ajrasha olamanmi?
U kamida 3 yilga ozodlikdan mahrum qilingan bo'lsa, ha. Arizani o'zingiz FHDYoga berasiz. Bolalar yoki mulk bo'yicha nizo bo'lsa, sudga murojaat qilasiz.
3 oy ichida fikrimiz o'zgarsa-chi?
Muddat aynan yarashish uchun beriladi. Ajrashmaslikka qaror qilsangiz, arizani bergan FHDYo bo'limiga murojaat qiling.
Huquqiy asoslar
- O'zbekiston Respublikasining Oila kodeksi, 1998-yil 30-aprel (38, 39, 42, 43, 47-moddalar) — lex.uz/docs/104720
- Vazirlar Mahkamasining 2023-yil 20-oktabrdagi 550-son qarori (Fuqarolik holati dalolatnomalarini qayd etish qoidalari) — lex.uz/docs/6638940
- "Davlat boji to'g'risida"gi Qonun, 2020-yil 6-yanvar, O'RQ-600 — lex.uz/docs/4680944
Vaziyatingiz boshqacha bo'lsa, savolingizni yuboring — yurist 24 soat ichida javob beradi. Ariza namunasi kerak bo'lsa, "Hujjat namunalari" bo'limiga qarang.
Maqola 2026-yil 16-oktabr holatidagi qonunchilik asosida tayyorlangan va umumiy ma'lumot uchun. Aniq vaziyatingiz bo'yicha yuristga murojaat qiling.